วางแผนในการจัดสวน หรือ สถานที่ เพื่อดึงดูดนกให้มาอาศัย
เมื่อคุณได้ศึกษาสภาพแวดล้อมของบ้าน และ ชนิดนกที่พบรอบบริเวณบ้านและสถานที่ใกล้เคียง จนรู้ประเภท และ ความต้องการ แหล่งอาหารของนกเหล่านั้นแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการวางแผนการดัดแปลงสวนของคุณ ที่บอกว่าดัดแปลง เพราะคุณน่าจะมีสถานที่เป็นสวนอยู่แล้ว แต่ถ้าเป็นที่ว่างๆอยู่ ก็ง่ายต่อการวางแผน เพราะไม่ต้องตัด หรือ เคลื่อนย้ายต้นไม้เดิม เพราะการจัดสวนปกติ คุณจะปลูกต้นไม้ตามที่คุณ หรือคนใกล้ชิดชอบ เพื่อความเพลิดเพลิน ในการชมดอกสวยๆ หรือ ดมกลิ่นหอมของดอกไม้ หรือ เพื่อร่มเงา หรือ เพื่อเป็นที่สันทนาการระหว่างคุณ กับครอบครัว หรือ มิตรสนิท
แต่ ถ้าต้องการจัดสวนเพื่อดึงดูด นก คุณต้องเปลี่ยนแนวคิดใหม่ เพราะคุณต้องผสมผสาน ความต้องการของนก และ ของคุณให้ร่วมกันได้ในระดับที่เหมาะสม เช่นต้นไม้ที่ออกดอก ให้น้ำหวานแก่นก มักเป็นต้นไม้ใหญ่ ที่จะออกดอก ในหน้าแล้ง ซึ่ง ถ้าคุณหวังใช้ต้นไม้ต้นนี้เพื่อบังแดดในหน้าร้อน คุณก็วางแผนผิด นั่นคือ ตรงที่คุณต้องการร่มเงาในหน้าร้อน ต้องไม่ใช่ที่ที่คุณจะปลูกต้นไม้ที่มีดอกให้น้ำหวานแก่นก หรือ ถ้าคุณต้องการปลูกหญ้าให้มีเมล็ดหญ้าให้นกกิน ก็ไม่ใช่ ปลูกริมทางเดิน เพราะเมื่อหญ้างอกงามพอจะออกดอกติดเมล็ด คุณจะรู้สึกว่า หญ้าขึ้นคลุมทางเดิน น่ากลัวอันตรายจาก งู และ สัตว์มีพิษอื่นๆ นั่นแสดงว่าคุณวางแผนผิด เพราะคุณจะต้องปลูกหญ้าที่ติดเมล็ดให้ห่างทางเดิน และ ธรรมชาติของ หญ้าต้องการ แสงแดด จึงต้องปลูกอยู่ในที่โล่งถูกแสงแดด และ คุณสามารถยืนดูนก มากินเมล็ดหญ้า ได้ในมุมที่ถนัด จากทางเดิน หรือ มุมที่คุณต้องวางแผนไว้ล่วงหน้า ว่า เป็นที่ซุ่มดูนก เป็นต้น
ต้นไม้ที่ให้ดอกผล ให้นกกินได้หลายชนิด ต้องใช้เวลาปลูกนาน เช่น ฝรั่งขี้นก ทับทิม น้อยหน่า แต่บางชนิดเติบโตเร็ว เช่น ทองหลางบ้าน หว้า ไทร คุณต้องไม่ปลูกใต้แนว สายไฟบ้าน ลองนึกภาพต้นตะขบ ที่พอโตกำลังจะออกดอกออกผล ยอดก็ระสายไฟ เสียแล้ว เช่นนี้แสดงว่าคุณวางแผนผิดใช่ไหม ถูกแล้วละ ผมกำลังจะบอกว่า คุณต้องรู้จักต้นไม้ แต่ละชนิดว่า เมื่อต้นโตแล้ว มันจะมีความสูง และ สภาพของเรือนยอด ว่าแผ่กว้างขนาดไหน ไม่ใช่ ต้องตัดต้นตะขบ ขณะที่กำลังเริ่มจะให้ประโยชน์แล้ว เพราะระสายไฟเข้าบ้าน เป็นต้น แต่สำหรับ พวก ประทัดจีน ธรรมรักษา พวกนี้โตเร็ว และ ต้นไม่สูง คุณจะปลูกตรงไหนก็ได้ แต่อย่าให้พอกอใหญ่ขึ้น แล้วเป็นปัญหาก็แล้วกัน
การปลูกต้นไม้มากเกินไป ไม่เป็นปัญหาเท่าปลูกต้นไม้ห่างเกินไป เพราะต้นไม้ยิ่งทึบยิ่งดี เพราะใกล้เคียง ป่า ธรรมชาติมากขึ้น แต่ปัญหาคือ ในธรรมชาติ ได้จัดสรรไว้แล้วว่า ต้นไม้แต่ละต้นต้อการแสงแดดเท่าใด ฉะนั้นต้นที่ไม่ เหมาะสม ก็จะไม่งอกแทรกขึ้นมาได้ แต่ในกรณีที่คุณเป็นผู้ปลูก การสังเกตธรรมชาติของต้นไม้ ให้ปลูกต้นไม้ต้องการ แสงน้อย ไว้ใต้ต้นไม้ใหญ่ที่ต้องการแสงมาก หรือ ปลูกต้นไม้ที่ต้องการแสงมาก ห่างพอเรือนยอดชิดกัน แต่ไม่บังแสงกัน ก็จะทำให้ต้นไม้ทุกต้นอยู่ร่วมกันได้อย่างผาสุก และ ให้ดอกผล ตรงตาม ฤดูกาลที่คุณต้องการ ข้อสังเกตที่เป็นประโยชน์ คือ ต้นไม้ที่ขึ้นจากมูลนก ในบริเวณบ้าน นั่นคือต้นไม้ที่เป็นอาหารนก และ เมื่อมันขึ้นตรงนั้นได้ แสดงว่ามันต้องการ พื้นที่แบบนั้น ความชื้นและ แสงแบบนั้น อยากจะบอกว่า เมื่อคุณปลูกสวนไปสักระยะหนึ่ง นกเองนั่นแหละ จะช่วยหา พรรณไม้มาปลูกให้ และ ปลูกในที่เหมาะสมกับต้นไม้นั้นเสียด้วย ( เพราะถ้าไม่เหมาะ สม กล้าไม้นั้นมันก็ไม่งอกไงละ ) ขอให้สังเกตต้นไม้หน้าตาแปลกๆที่ขึ้นเองในบ้านคุณเป็นตัวอย่าง ลองทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ ปล่อยให้มันโตตามธรรมชาติ สักวันหนึ่งคุณจะพบว่า มันมีดอกผล ให้นกเข้ามาใช้ประโยชน์ เนื่องเพราะ นก มันเคยใช้ประโยชน์จากต้นแม่มาแล้ว เลยเอากล้าไม้มาฝากคุณอย่างไรละ
ขอแนะนำให้คุณปลูกไม้พื้นถิ่นที่มีอยู่แล้ว ในละแวกบ้านของคุณ ถ้าคุณมาอยู่ใหม่ ให้ถามคนท้องถิ่น ที่อยู่เดิมว่า มีต้นไม้อะไรบ้างที่นกใช้ประโยชน์บ้าง และ หามาปลูกไว้ใน บ้านของคุณ อย่าได้พยามยามหาต้นไม้แปลกๆ จาก ท้องถิ่นห่าง ไกล มาปลูก เว้นแต่ไม้ชนิดนั้นคุณแน่ใจแล้วว่า มันสามารถขึ้นได้ในหลายภาคของประเทศ แต่ให้ระวังเรื่องระดับน้ำใต้ดิน และ ชั่วโมงที่ต้นไม้ได้รับแสงแดดประกอบด้วย
บางพื้นที่ของประเทศ เป็นแนวเส้นทางผ่านของนกอพยพ เช่น พื้นที่ทางภาคตะวันตกสุด พื้นที่ตามแนวชายฝั่งทะเล ตลอดลงไปถึงชุมพร และ ภาคใต้สุด เป็นแนวอพยพผ่าน ของนก ที่ลงใต้ไปจนถึงออสเตรเลีย หรือ พื้นที่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน เชียงแสน เชียงใหม่ หรือ บริเวณใกล้อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ตลอดจน บริเวณชายฝั่งทะเล แถบนาเกลือ สมุทรสาคร สมุทรปราการ พื้นที่ทำนองนี้ ในฤดูหนาว จะมีนกอพยพนอกฤดูผสมพันธุ์หลายชนิด ผ่านเข้ามาในประเทศไทย ถ้ามีการจัดสถานที่ให้เหมาะสม พื้นที่ตามแนวอพยพผ่านเหล่านี้ มีโอกาสที่จะ ดึงดูดนก ให้แวะพักชั่วคราว หรือ บางชนิดอาจตลอดฤดูอพยพเลยก็ได้ การจัดการที่ดี สำหรับนกอพยพเหล่านี้ ส่วนใหญ่เน้นไปที่ การไม่มีกิจกรรมรบกวน การปลูกต้นไม้ให้นก มีที่พัก หลบภัย และ พักผ่อนในเวลากลางวัน และ กลางคืนเป็นหลัก การจัดการต้องอาศัยมวลชนโดยรอบ เพราะเป็นพื้นที่ขนาดใหญ่ และ นกเข้ามาใช้ประโยชน์ในช่วงระยะเวลาสั้นๆ เพียง 3 - 4 เดือน ถ้ามีการจัดการ สภาพแวดล้อมที่ดี เช่น การทิ้งใบไม้แห้งไว้บ้าง ไม่เก็บกวาดจนหมด ก็ เคยดึงดูดนกเดินดงหัวสีส้ม ให้ลงมาหากินที่บริเวณบ้านแถบตลิ่งชัน และ สวนแถบถนน จรัลสนิทวงศ์ มาแล้ว
การปลูกต้นไม้ ควรเลือกชนิดที่หลากหลายแตกต่างกัน จะสามารถดึงดูดนก ได้หลายชนิดเพิ่มขึ้นด้วย ไม้สูง เช่น ต้นนุ่น ต้นยาง ต้นไทร ก็ให้ดอกผล ที่แตกต่างไปจาก ต้นมะละกอ ต้นมะเขือผี ต้นมะระขี้นก น้อยหน่า กล้วย ชมพู่มะเหมี่ยว ช่วยดึงดูด นกกินปลีคอสีน้ำตาล นกกินปลีหลังเขียว นกกางเขน นกปรอดชนิดต่างๆ ขณะเดียวกัน ก็ดึงดูดนก ตีทอง เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำ เหยี่ยวนกกระจอก เหยี่ยวนกเขา นกคัคคูชนิดต่างๆ ด้วย การไม่ใช้สารกำจัดแมลงทุกชนิด เป็นเรื่องสำคัญยิ่ง มิฉะนั้นการที่นกเข้ามาในสวนของคุณ ก็ไม่ต่างจากการ เข้ามาหาที่ตาย เพราะหนอนที่มีสารพิษในสวนของคุณ นั่นเอง
การวางแผนก่อนปลูก เป็นเรื่องลำดับแรก ของความสำเร็จมากหรือน้อย ต้องระลึกเสมอว่า คุณมีพื้นที่จำกัด ฉะนั้นต้นไม้ทุกต้นที่นำมาปลูก ต้อง ให้ประโยชน์ ไม่ว่าจะเป็น ดอก ผล หรือ แม้แต่เป็นร่มเงา หรือ ให้นกอาศัยหาแมลงได้ ต้นแค บางคนอาจรังเกียจว่า ตัวบุ้ง และ แมลงชอบรบกวนมาก แต่ สำหรับการจัดสวนเพื่อดึงดูดนกแล้ว ต้นไม้ชนิดไหน บุ้ง และ แมลงชอบรบกวน นั่นละ คือแหล่งอาหารชั้นดีของนก ถ้าคุณทำใจได้ ว่า นกต้องมาก่อน ก็ ถึงเวลาเริ่มวางแผนได้
วางแผนการใช้พื้นที่เพื่อสร้างสถานที่ดึงดูดนก
1 กำหนดขอบเขตของพื้นที่ทั้งหมด อาจกั้นแนวเขตด้วย คูน้ำ ผืนน้ำกว้างใหญ่โดยรอบ รั้ว กำแพง ฯลฯ ให้ชัดเจนว่าขอบเขตสิ้นสุดเพียงใด เพื่อแสดงสิทธิในการทำประโยชน์ จากที่ดิน
2 กันส่วนที่เป็น ตัว บ้าน อาคาร พิพิธภัณฑ์ อาคารวิจัย ห้องสมุด ศูนย์คอมพิวเตอร์ รวมทั้งระบบน้ำ ระบบไฟ ลานจอดรถ บริเวณที่อนุญาตให้มีกิจกรรมสันทนาการได้ อาคาร ที่ติดต่อผู้มาเยี่ยมชม และ ขอข้อมูล ที่พักเจ้าหน้าที่วิจัย คนงาน ระบบคมนาคม ประตูทางเข้า - ออก การรักษาความปลอดภัย เขตหวงห้ามเฉพาะในกรณีสงวนเป็นที่ทำรังวางไข่ หรือการวิจัย ฯลฯ ต้องกำหนดให้แน่นอนแต่แรก และ ต้องแยกเด็ดขาด จากบริเวณส่วนใหญ่ที่เป็นบริเวณ จัดไว้เป็นที่ อยู่อาศัยของนก แต่ พื้นที่ทั้งหมดโดยรวม ต้องสามารถดึงดูดนก ให้เข้ามาใช้ประโยชน์ได้ทั้งหมด เช่น นกแก้ว อาจบินมา โชว์ตัว แถว อาคารติดต่อ หรือ นกเอี้ยงลงมาหากินที่ลานจอดรถ หรือ นกเงือกบินมาเกาะต้นไทรที่ข้างอาคารห้องสมุด หรือ อาคารนิทรรศการ ได้ เป็นต้น นกอีโก้ง นกเป็ดป่า ลงมาเดินหากิน หรือ ลอยตัวในสระน้ำ ข้างห้องอาหารเป็นต้น
3 กำหนดต้นไม้ใหญ่ที่เป็นแนวหลัก ของสวน เพราะต้นไม้พวกนี้ใช้พื้นที่มาก และ กิ่งก้านใหญ่โตเกะกะ ถ้ากำหมดได้เหมาะสม คุณจะไม่ต้องตัดกิ่งก้านเลย นาน หลายปี ต้นไม้จะสูงใหญ่ได้เต็มที่ของมัน
4 กำหนดทางเดิน ลาน ระเบียง ซุ้มบังไพร ป้อมสังเกตการณ์ เพื่อการวิจัย หรือ เพื่อการถ่ายภาพนก หรือ นอกชาน ที่สามารถเดินผ่าน หรือ นั่งดูนก โดยสดวก ไม่บดบัง ทัศนียภาพ และ ไม่ทำให้นกรู้สึกว่าถูกรบกวน ทางเดินอาจต้องปลูกต้นไม้บังด้านหนึ่งเป็นต้น
5 กำหนดแนวสายไฟ ส่วนให้แสงสว่าง ท่อน้ำ สายส่งสัญญาณ ให้แน่ชัด โดยคำนึงถึงการ ปรับปรุง การซ่อมบำรุง การเพิ่มเติมอุปกรณ์ ห้องกำเนิดไฟฟ้า ห้องสูบน้ำ ห้องเก็บอุปกรณ์ซ่อมบำรุง เป็นต้น ถ้ามีการวางสายเคเบิลใต้ดิน ต้องมีการวางระบบแนวทางร้อยท่อใต้ดิน ให้เรียบร้อยก่อน
ขอบคุณที่มาชม ยังมีข้อมูลเพิ่มเติมอีก กรุณาแวะมาเยี่ยมเยือนใหม่ โอกาสหน้านะครับ
